Eef Veldkamp

Hyper Souvenirs

SHOP
datum
26 juni 2020
categorie
Social Aspects
share story
Info

Eef Veldkamp is onderdeel van Social Aspects #8. Social Aspects is een sociaal project met een experimenteel karakter. Dat levert verrassende projecten in de publieke ruimte, de eindpresentatie zal plaats vinden eind juni. Het team van Social Aspects #8 bestaat naast Eef uit Chantal van Lieshout en Hessel Josemans.

bio

Eef Veldkamp (1993) is een kunstenaar en onderzoeker. Middels artistieke onderzoeksmethodes ontfermt hij zich over de breinkrakers van onze tijd. Onlangs onderzoekt hij mereologische relaties, oftewel, deel-geheelverhoudingen. In tijden waar gebeurtenissen van globale schaal plaatsvinden, is de vraag hoe wij ons als mensen daartoe verhouden des te nijpender geworden. De kunstwerken van Eef fungeren als een interface tussen gebeurtenissen van dergelijke schaal, en onze kleine, individuele cognitie. Het zijn hulpstukken de een nieuwe bijhorende praktijk mogelijk maken.

project

Gedurende de residentie bij Derde Wal onderzoekt Eef Veldkamp souvenirs rondom de Coronacrisis van 2020. Souvenirs worden normaal gekoppeld aan de ontsnapping van de vakantie en schaffen we aan om prettige herinnering niet te vergeten. De Hyper Souvenirs die Eef ontwikkelt gebruiken we juist om de rest niet te vergeten. “Het souvenir is een monument aan de gebeurtenis, opdat we die niet vergeten en blindelings doorrazen naar de volgende crisis”. Hoe krijgt een Corona souvenir vorm?

Toen in maart 2020 de Coronacrisis een dergelijke kritiek punt bereikte, ontstond er een nieuwe esthetische codering; een nieuwe infrastructuur die alles in onze gedeelde ruimtes op scherp stelde. Dit was de code van ‘sociale afstandiging’, waarbij ‘anderhalve meter’ het nieuwe contact betrof. Onze publieke ruimtes zijn hier niet op ingesteld, wat resulteert in een shock: het enige alternatief was binnen blijven. Ook het voorgestelde project dat ik hierboven heb toegelicht komt hierdoor in het gedrang, gezien het precies de omgang in de publieke ruimte die hier centraal staat. Om die reden, en het feit dat ik mij als kunstenaar graag verhoud tot de actualiteit, zocht ik naar infrastructuren die iets minder beperkt zouden zijn door de huidige omstandigheden, en daar juist in gedijen; infrastructuurtjes die juist nu relevant zijn en bijdragen aan de omgang met deze voor velen tot zo ver onbekende situatie. Een van de meest complexe elementen aan de corona-crisis, zowel als veel andere zaken die ons als hedendaagse samenleving betreffen (afvalverwerking, schuld, internationale relaties enzovoorts) is dat ze ontzettend moeilijk te denken zijn, en vervagen op het moment dat ze niet meer ‘urgent’ worden geacht, omdat de waan van de dag dan wel weer wat anders aandraag. Zo heeft de Nederlandse regering, onder leiding van Mark Rutte, ten tijde van de Coronacrisis besloten het klimaatbeleid uit te stellen omdat, “Veel mensen, ook wij, hebben nu andere dingen te doen" (1) , aldus minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat na afloop van de ministerraad op 27 maart 2020. Ondanks denkers zoals Naomi Klein in haar boek De Shockdoctrine  (2007) al bepleit heeft dat crisissen door de politiek met regelmaat wordt gebruikt om beleid via achterdeurtjes door te voeren – bijvoorbeeld middels het verruimde mandaat van de noodtoestand, is het vooral belangrijk om te kijken naar de dingen die     niet  worden doorgevoerd, zoals dit klimaat-voorbeeld betreft. Zo bespeurd Greenpeace dat het kabinet al sinds “2015 geen plan van aanpak [heeft] voor dit vonnis”    2  dat in 2014 werd geveld door het gerechtshof (Urgenda-zaak) en het kabinet verplichtte actie te ondernemen. Hypersouvenirs De tijd tikt altijd door, en het bewustzijn is altijd te laat, daarom hebben we objecten nodig die ons herinneren aan wat we geneigd zijn te vergeten, of zelfs geneigd zijn te willen vergeten. De agenda is hiervan het perfecte voorbeeld. Maar waar is de agenda van dingen die te groot zijn om in de agenda te zetten? Wat gebruiken we nou om ons aan iets te herinneren wat we niet willen vergeten? Souvenirs! Souvenirs zijn kleine ‘tokens’ die ons helpen iets groters te denken, bijvoorbeeld die prettige vakantie op de maldieven, of zelfs Oma die niet mee kon omdat ze niet meer zo goed kan lopen. We kijken dan terug naar een schelpje gegoten in epoxyhars, een foto van Berlijn in een sleutelhanger, of sturen Oma een kaartje waarin we de omgeving beschrijven.

1 “Kabinet stelt nieuwe klimaatplannen uit”     NOS , 17-04-2020. URL:     https://nos.nl/artikel/2328548-kabinet-stelt-nieuwe-klimaatplannen- uit.html
2 “Kabinet stelt nieuwe klimaatplannen uit”     NOS , 17-04-2020. URL:     https://nos.nl/artikel/2328548-kabinet-stelt-nieuwe-klimaatplannen- uit.html​

Kortom, we gebruiken objecten als hulpstukken om grotere dingen te denken, en daarmee ter handen te gaan. Deze grotere dingen zoals het klimaat, noemt filosoof Timothy Morton ‘hyperobjecten’. Deze hyperobjecten kunnen we ‘denken’ door middel van wat Morton ‘subscendentie’ noemt. Als transcendentie de overtreffende trap van de dingen is, waardoor de schaal dermate groot wordt dat we het niet meer met onze ogen kunnen zien, dan is subscendentie de ‘ondertreffende’ trap die hyperobjecten kleiner en handzamer maakt. De kunst, aldus Morton, leent zich hier perfect voor. Mocht je meer willen lezen over hyperobjecten en subscendentie, kijk dan naar het tekstje in het volgende kopje. Hyperobjecten en Subscendentie Sommige zaken overstijgen de particuliere menselijke perceptie, alleen al wegens het simpele feit dat ze te groot zijn voor de fysieke structuur van onze ogen om waargenomen te worden: we zien zo vaak slechts delen van gehelen en vullen de rest aan volgens onze verwachtingshorizon. Laat staan dat sommige dingen vanwege hun complexiteit, zoals ‘het oneindige’ maar ook zoiets als ‘schuld’ moeilijk te denken zijn. Filosoof Timothy Morton onderzoekt dergelijke ‘hyperobjecten’, en neemt zelf het voorbeeld van het klimaat. Het hyperobject zoals Morton dat voorstelt is een reactie op de Kantiaanse dualistische ontologie welke verondersteld dat slechts een subject en object bestaat welke fundamenteel van elkaar gescheiden zijn: de mens los van het klimaat en vice versa, de mens los van onze maatschappij en vice versa. Allen losgezongen entiteiten. De reactie van Morton wordt met regelmaat Object Oriented Ontology (OOO) genoemd, en nodigt ons uit de objecten als subjecten te zien: en deze dus een ‘soort’ bewustzijn, een ‘soort’ agentschap toe te rekenen. Zo worden objecten bovendien elementen waarmee we in contact kunnen treden, en die dus ook met ons in contact treden. Schuld maakt bovendien de schuldenaar, en die schuld is een entiteit waarmee de schuldenaar moet ‘afrekenen’. De oefening om dergelijke hyperobjecten te denken is van uitzonderlijk belang, gezien dan pas een nieuwe omgang met die hyperobjecten mogelijk wordt. Morton noemt deze oefening ‘subscendentie’, wat een aanpassing is van het antoniem van ‘transcendentie, wat ‘de materie overstijgt’ betekend. Het is dus niet de overtreffende trap, maar de ‘terugtreffende’ trap. Subscendentie is de verhandeling waarin de kleinere order van een groter fenomeen wordt gevat,     zonder  dat het geheel daartoe gereduceerd wordt, of dat dit deeltje als ‘minderwaardig’ ten opzichte van het geheel wordt gezien. Het ‘deel’ van het geheel, is hier niet ‘minderwaardig’ dan het geheel: het geheel bestaat bovendien uit delen. Dit botst met de populaire Westerse veronderstelling dat het geheel altijd meer is dan haar delen, en het is precies     die  veronderstelling aldus Morton die zaken zoals het klimaatprobleem van vandaag de dag heeft mede mogelijk gemaakt: als deeltje zoals een diersoort verwaarloosbaar is tot het grotere geheel ‘klimaat’ waarbinnen de delen vallen, is het niet erg als er hier en daar een soort uitsterft. Toch lijkt dat vaak zo te zijn dat het geheel van grotere waarde wordt ingeschat dan haar delen, als we bijvoorbeeld horen dat we een ‘druppel water op de gloeiende plaat’ zijn. Morton noemt dat de kunsten bij uitstek in staat zijn dergelijke hyperobejcten te tonen en handzaam te maken, omdat in tegenstelling tot bijvoorbeeld de wetenschap of de financiële economie, de kunsten     niet  reductief zijn en door ambiguïteit meer realiteiten en waar-/onwaarheden tegelijkertijd tonen. Ondanks een hyperobject dus ‘gevat’ wordt in een object van ‘kleinere’ orde, is deze subscendientie niet een afgeleiden of minderwaardige van een hyperobject.

shop

Eef Veldkamp maakte souvenirs rondom de corona crisis. Souvenirs worden normaal gekoppeld aan de ontsnapping van de vakantie en schaffen we aan om prettige herinnering niet te vergeten. “Het souvenir is een monument aan de gebeurtenis, opdat we die niet vergeten en blindelings doorrazen naar de volgende crisis”. De souvenirs in de vorm van kaarten en sleutelhangers zijn momenteel te koop bij Sammelwut in de Lange Hezelstraat van Nijmegen maar zijn ook te vinden in Arnhem, Tilburg, Amsterdam en Rotterdam. Vergeet na het biertje drinken dus vooral niet even een kaartje te sturen naar vrienden, familie en collega's. 26 juni - 02 juli zal Eef Veldkamp Instagram & Facebook van Derde Wal overnemen, en je meenemen in dit project.

 Klik hier om naar de webwinkel te gaan!

Online Expositie Social Aspects

26 juni - 2 juli 2020: Eef Veldkamp
3 juli - 9 juli 2020: Hessel Josemans
10 - 16 juli 2020: Chantal van Lieshout

met dank

- Provincie Gelderland - Mondriaan Fonds - Prins Bernard Cultuurfonds - Gemeente Nijmegen Het Mondriaan Fonds droeg middels het experimenteerreglement bij aan het honorarium van de kunstenaars.